Çocuklarda Yalan Söyleme: Nedenler ve Çözüm Yolları
6 yaşından küçük çocuklar genellikle hayal ve gerçeği ayırt etmekte güçlük çekerler. Bu nedenle, onlar için gerçeklik ve kurgu arasında belirsiz bir sınır vardır. Fakat yaklaşık 6 yaşından sonra çocuklar hayal ve gerçeği açıkça ayırt etmeye başlarlar. Sonuç olarak, bir çocuk yalan söylediğinde karşısındakini aldattığını bilir.
Suçlu Hissetmek
Birçok baskı çocuğu yalan söylemeye itebilir. Sevgi dolu bir evde büyüyen bir çocuk, yaptığı bir yanlışla yüzleştiğinde anne babasını hayal kırıklığına uğratmaktan ya da onlar tarafından cezalandırılmaktan korktuğu için yalan söyler. Zaten kendini suçlu hissederek, ağır disiplin cezasına sebep olacağını düşündüğü şeylerden kendini korumaya çalışacaktır.
Sık sık yalan söyleyen çocukların ebeveynlerinin çoğunlukla alışılmışın dışında yüksek davranış standartları ve beklentileri vardır. Bu çocuklar zor durumda kaldıklarında doğru ve yanlışın ne olduğunu iyi bilirler fakat kendilerini korumaya çalışırlar.
Çocuklar, karşılanması mümkün olmayan talepler sebebiyle stres altında hissettiklerinde yalan söyleyebilirler. Bu nedenle, okulda zorlanan ve derslerini takip edemeyen çocuklar bunalmış hissedebilir ve tüm ödevlerini yaptıklarına dair yalan söyleyebilirler. Bu gibi durumlardan dolayı, yalan söylemek çevredeki olaylarla bağlantılı olarak yorumlanmalıdır.
Yalan Söylemenin Bir Amacı Vardır
Unutmayın ki, yalan söylemek çocuğun yanlış bir şey yaptığının farkında olduğunu gösterir. Kendisini ebeveynlerini hayal kırıklığına uğratmaktan ya da onlar tarafından onaylanmamaktan korumaya çalışarak vicdan yaptığını gösterir. Aşırı tepkiler veren ve olaylara sürekli olumsuz yaklaşan ebeveynler, çocuklara kendilerini korumaları için tekrar tekrar yalan söylemeleri gerektiğini düşündürtebilirler.
Küçük “Beyaz Yalanlar”
Bazı evlerde yalan söylemek yasaktır fakat ebeveynler kendileri zor duruma düşmemek için “beyaz yalanlar” söyleyebilirler. Yalan söyleme konusunda bu gibi çifte standartlar olduğunda çocukların kafası karışabilir. Her zaman dürüst olması gerektiği söylenen bir çocuk için annesinin telefonda komşularla konuşurken gerçeği çarpıtıp beyaz yalanlar söylemesi önemli bir çelişkidir. Çocuklar genelde bu gibi durumlardaki ince farkları ayırt etmekte zorlanırlar.
Ebeveynler Yalan Söyleme Konusunda Ne Yapabilir?
Çocuğunuzun yalan söylediğini fark ettiğinizde, hemen ona doğruyu söylemediğini anladığını belli edin. Ağır cezalar vermek genellikle çok etkili değildir. Bunun yerine hem sözlerinizle hem de davranışlarınızla aşağıdakileri belirtin:
- “Bana sadece gerçeği söylemeni istiyorum ve sana her zaman gerçeği söyleyeceğim, böylece birbirimize her zaman inanabiliriz.”
- “Yalan söylemek yerine doğruyu söylersen başın daha az derde girer.”
Ayrıca, unutmayın ki kendi davranışlarınız ve doğruyu söyleme tarzınız çocuğunuza dürüstlüğün önemini öğretmenin en önemli yoludur.
Ne Zaman Ek Yardım Alınmalı?
Kronik olarak yalan söyleme öyküsü olan bir çocuk, bir ruh sağlığı uzmanı tarafından görülmelidir. Kronik olarak yalan söyleyen kişiler, doğru ile yanlışı ayırt etmelerini sağlayan bir vicdan oluşturma konusunda genellikle zorluk çekerler. Ayrıca bu çocuklar bu davranışları ile aslında aile yaşamlarındaki veya ev dışındaki rahatsızlıkları sebebiyle yardım çağrısı veriyor olabilirler.
